Kwetsbaarheid, we zien het vaak als een zwaktebod. Echter het tegendeel is waar. Guus Goris, Action Learning Coach, vertelt waarom. Hij legt uit hoe krachtig kwetsbaar opstellen is bij Action Learning en wat er bij komt kijken om dit te durven.

"Kwetsbaarheid is het eerste wat je bij mij wilt zien en het laatste wat je van jezelf wilt laten zien." - Brené BrownKwetsbaarheid wordt vaak verward met zwakte. Wat is het verschil?

“Zoals Brené Brown vertelt in haar beroemde TED Talk, kwetsbaarheid is het eerste wat je bij mij wilt zien en het laatste wat je van jezelf wilt laten zien. Dus je vindt het fijn als je medewerkers zich kwetsbaar opstellen, maar andersom laat je als manager die kwetsbaarheid liever niet aan hen zien. Bijvoorbeeld durven toegeven iets niet te weten of om hulp vragen, dat voelt als een zwaktebod. Zeker in de corporate wereld met harde hiërarchische lijnen. We denken dat we altijd maar sterk moeten zijn. Maar je kwetsbaar opstellen in moeilijke situaties dat is juist sterk zijn. Bij de meeste moedige beslissingen speelt kwetsbaarheid een grote rol. Een mooi voorbeeld hiervan is hoe Premier Rutte zich kwetsbaar opstelde tijdens zijn eerste persconferentie over de Coronacrisis, waarbij hij het volgende zei: ‘In crises als deze moet je met 50 procent van de kennis 100 procent van de besluiten nemen, en de gevolgen daarvan dragen.’.”

Het is niet altijd makkelijk om je kwetsbaar op te stellen. Wat zijn hiervoor de randvoorwaarden?

“Er is geen enkele moedige beslissing in de historie genomen zonder dat de persoon die de beslissing nam zich kwetsbaar heeft opgesteld. Om je kwetsbaar op te durven stellen – onder andere tijdens het uitvoeren van een Action Learning Project – zijn vertrouwen en een veilige omgeving nodig. Volgens Harvard-hoogleraar Amy Edmondson zijn er 7 facetten voor het creëren van een psychologische veilige omgeving, waaronder: de waardering voor elkaar, de bereidheid om elkaar te ondersteunen, vertrouwen dat je team je fouten niet tegen je gebruikt, dat je problemen aan de kaak mag stellen zonder afwijzing, acceptatie van elkaar dat je anders bent, de durf om een interpersoonlijke risico te nemen en de durf om hulp te vragen. Pas als je dit goed voor elkaar hebt, durf je risico’s te nemen en kun je goede beslissingen nemen.

Nog een ander belangrijk aspect is de verbinding die je met de ander maakt door elkaar in de ogen aan te kijken wanneer je met elkaar communiceert. Door de verbinding voel je beter aan wat het juiste moment is om de juiste vraag te stellen. Bijvoorbeeld tijdens Action Learning coaching-sessies met je team. Er is moed voor nodig om de ander echt durven aan te kijken. Maar als je dat eenmaal durft te doen, dan krijg je die verbinding. Je merkt dat je relaties zakelijk en privé een enorme verdiepingsslag krijgen.”

Wat gaat er mis wanneer mensen niet die veiligheid voelen?

“We kunnen de kracht van kwetsbaarheid integreren met de theorie van Patrick Lencioni met zijn model over The Five Dysfunctions of a Team. Als mensen zich niet veilig voelen, gaan mensen niet werkelijk vertellen wat er aan de hand is en wat het probleem is. Het probleem gaat dan escaleren. Denk bijvoorbeeld aan een meeting waar bepaalde afspraken worden gemaakt, maar één persoon denkt: mooi die afspraken, maar ik doe het toch op mijn manier, want ik vind het helemaal niets. Die persoon durft niet het ideologische conflict op te zoeken en dit komt omdat deze persoon zich niet veilig genoeg voelt om dat te doen. Door niet het ideologische conflict op te zoeken, ontbreekt elk commitment op de gemaakte afspraken. Dit heeft als logisch gevolg dat mensen in het team de persoon ook niet durven aan te spreken, wanneer deze persoon de gemaakte afspraken niet nakomt. Je kunt dan wel vergeten dat je samen een gezamenlijk resultaat gaat neerzetten en doelen bereikt. Vertrouwen en veiligheid is de basis en dat ontbreekt in 8 van de 10 teams die ik tegenkom.”

Is er ook een mooi voorbeeld te noemen van kwetsbaar opstellen tijdens de Coronacrisis?

“We kunnen kwetsbaarheid en ons gedrag ook linken aan de Coronacrisis. We hebben drie copingstrategieën bij omgang met urgente en complexe problemen. In eerste instantie varen we blind op ons automatische gedrag, als we moeten nadenken dan komen we bij ons bewuste gedrag door ervaring waar we uit kunnen putten en als dat niet werkt dan hebben we de derde strategie; we vragen het aan een externe expert. Bij de Coronacrisis kunnen we niet meer blind varen op onze automatische piloot, maar ook niet putten uit onze ervaring want we hebben het niet eerder meegemaakt. Dan blijft over om de experts te raadplegen. Echter ook dit biedt geen oplossing, want de experts (wetenschappers, virologen, Maurice de Hond, Rutte) hebben allemaal een andere mening over de verspreiding van het virus. Wat is dan nog de juiste oplossing om verdere verspreiding te voorkomen? Niemand weet het precies. Het is de kunst van het niet weten te omarmen. En de kunst van het niet weten, is kwetsbaar zijn. In een onzekere en veranderende wereld is dat de enige optie.

De TED Talk van Eddie Obeng geeft dit mooi weer. Hij vertelt over slim falen in een snel veranderende wereld, waarbij je keuzes maakt zonder voorkennis en ervaring. Zijn overtuiging is dat onze omgeving sneller verandert dan dat we erover kunnen leren. In zijn TED Talk vertel hij over het durven nemen van risico, uit je comfortzone stappen en een beslissing nemen die een ander nooit heeft gemaakt. Wanneer je erachter komt dat deze beslissing toch niet werkt, dan maak je weer een andere keuze. Dat is slim falen. Je hebt dus moed nodig om fouten durven te maken.”

Wanneer laat je zien dat je je kwetsbaar opstelt?

“Als je de onzekerheid voelt, maar de moed hebt om hetgeen te vertellen wat je eigenlijk spannend vindt om te vertellen. Denk bijvoorbeeld aan ontslag indienen en een opdracht die niet doorgaat.”

Wat maakt dat kwetsbaar opstellen soms zo spannend is voor mensen?

“In de kwetsbaarheid ligt de basisangst om afgewezen te worden en te falen. Maar de grap is hetgeen waar je bang voor bent dat trek je aan. Hoe meer angst je hebt om afgewezen te worden, hoe vaker je dit tegenkomt en je angst vergroot. Deze overtuiging over jezelf is een soort bril over hoe jij naar de wereld en naar jezelf kijkt. Als jij de overtuiging in de bril ziet dat mensen je bijvoorbeeld niet aardig vinden, dan zie jij mensen die dat bevestigen. Door je eigen overtuiging filter je andere dingen weg. Als je een rode bril opzet, zie je geen groen.

Een voorbeeld in een salesfunctie waarbij je uiteindelijk de opdracht wilt binnenhalen. Hoe spannend is het om direct te vragen of jij de opdracht krijgt? De angst om daarbij afgewezen te worden is groot. Maar wat als jij je kwetsbaar opstelt en je emotie laat zien dat je dit best spannend vindt om te vragen? Je zult merken dat je een betere verbinding krijgt met de klant en de kans groter is dat het je wordt gegund. Door je kwetsbaar op te stellen krijg je meer gedaan en het brengt wat moois.”

Hoe zorg je er als Action Learning coach voor dat mensen zich kwetsbaar opstellen? Wat is er voor nodig?

“Het eerste wat Hans van Buijten en ik mensen leren is een betere verbinding te maken. In een Action Learning sessie starten we met de opdracht om elkaar een minuut lang in de ogen aan te kijken. Er is moed voor nodig om dat te durven, maar zoals ik eerder al vertelde in dit interview, het zorgt voor een verdiepende relatie.

Daarnaast leren we mensen doorvragen naar de onderstroom, gedragsaspecten en intenties. Hiermee achterhalen we wat er nu echt speelt op de werkvloer.

We checken of ze zich veilig voelen. Als we iemand zien afhaken, dan brengen we dit ter sprake. Ook als we voelen dat er emoties spelen, brengen we dit naar voren. We zorgen ervoor dat we hier in de positie van de neutrale getuige blijven. We vragen in het algemeen: er speelt een emotie, herken je deze emotie en bij wie in deze groep is dit het geval? Soms zie je die emotie in de ogen van mensen maar willen ze er niets over zeggen. Dan is het ontzettend belangrijk dat te respecteren want als je gaat drukken dan creëer je juist een onveilige situatie.

Je moet mensen uitnodigen vanuit de verbinding aan te geven wat er speelt zonder dat ze zich gedwongen voelen. Dat begint bij het tonen van je eigen kwetsbaarheid. Daarom beginnen wij. Ik vraag altijd of ze willen laten weten als ze iets graag anders zien. Dat vind ik zelf ook best spannend. Welke feedback geven ze? Stel je voor dat ze iets vragen wat ik niet kan of dat niet bij het programma past en hierdoor een negatieve beoordeling geven? Dat zijn allemaal dingen die door mijn hoofd spelen. Maar rationeel duw ik dat weg en ga ik ervoor. Als ik het echt niet weet of iets niet bij het programma past, dan geef ik het aan.”

Wat kan je als manager bijdragen aan het kwetsbaar opstellen van je medewerkers?

Een manager met een autocratische leiderschapsstijl is niet in staat om zichzelf kwetsbaar op te stellen. En als je dat niet kunt, dan kun je dat ook niet terug verwachten van je medewerkers. Dus de tip is: Begin zelf. Be the change you want to see in your team!

Lees ook: Action Learning waarom juist nu?

Meer informatie?
Voor meer informatie over onze MBA-programma’s neem contact op met Anita Moolhuizen of Linda Hoksbergen via 0344-579050 of mail naar info@bsn.eu.

BSN Update
Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws en updates van BSN? Volg ons dan op Facebook en/of Twitter en schrijf je in voor onze gratis nieuwsbrief die elke twee maanden verschijnt. Stuur hiervoor een email naar info@bsn.eu o.v.v. ‘aanmelden nieuwsbrief‘.
Share This